“Çin’deki Siyasi Kamp – Hapishaneden farksız”

баймурат-696x574

Aşağıdaki röportaj 11 Ocak 2019 tarihinde “Jas Alaş” gazetesinde yayınlanmıştır. Umay Nemati tarafından Kazakça’dan Türkçe’ye çevrilmiştir. Röportajın aslına şu adresten ulaşabilirsiniz:
«Қытайдағы саяси лагерь – түрменің нақ өзі»

39 yaşındaki Baymurat Jumgay Çin’in Sincan Uygur Özerk Bölgesi, Sanjı vilayeti, Şonjı ilçesindeki siyasi eğitim merkezinde güvenlik görevlisi[1] olarak çalıştı. Listedeki kişileri tutup siyasi eğitim merkezine götüren Baymurat Jumgay siyasi eğitim merkezlerinin hapishaneden hiçbir farkının olmadığını söyledi. Bize verdiği röportajda siyasi eğitim merkezleri hakkında ayrıntılı bilgi verdi.

Okumaya devam et

Reklamlar

Doğu Türkistan’daki Toplama Kampları ve Diğer Tecrit Yöntemleri – 1

SAMSUNG CAMERA PICTURESTibet Parti Sekreteri Çın Çüenguo’nun Sincan Uygur Özerk Bölgesi sekreterliğine atanmasının Doğu Türkistan’ın tarihinde gerçek bir dönüm noktası olduğunu söyleyebiliriz. Her ne kadar bölgedeki sorunların ve baskıların uzun bir tarihi geçmişi olsa da Çüenguo’nun baş mimarı olduğu ve genel kabule göre bir milyondan fazla insanın kapatıldığı toplama kampları sistemi, şu an yaşanmakta olan trajedinin boyutunu önceki hiçbir dönemle karşılaştırılamaz duruma getirdi. Ancak toplama kampları bölgedeki tek tecrit yöntemi de değil. Bu yazılarımda sizlere Doğu Türkistan’da beş farklı ama ilişkili tecrit yöntemini açıklamaya çalışacağım.

Okumaya devam et

Bir Etnik Kimliği Silme Çabası: Çin Önde Gelen Uygur Aydınları Hedef Alıyor

rahile davut(Fotoğrafta dünyaca ünlü Uygur antropolog Rahile Davut elinde bir kamerayla görülüyor. Aralık 2017’de tutuklandı ve o tarihten sonra kendisinden haber alınamadı).

Aşağıdaki yazı Austin Ramzy tarafından 5 Ocak 2019 tarihinde New York Times gazetesi için yazılmıştır. Makale, Mehmet Enes Söyler tarafından Türkçe’ye tercüme edilmiştir. Tercüme hakkında Austin Ramzy bilgilendirilmiştir. Mehmet Enes Söyler’e bu güzel tercümesi için çok teşekkür ediyor, herkesi Mehmet kardeşimiz gibi işin bir tarafından tutmaya davet ediyorum.

Makalenin aslına şu bağlantıdan ulaşabilirsiniz: Austin Ramzy,”China Targets Prominent Uighur Intellectuals to Erase an Ethnic Identity”.  

Okumaya devam et

Suçsuz Yere Toplama Kamplarına Kapatılan Kazaklar’ın Hikayeleri

nural

(Bu yazıyı önce “Suçsuz Yere Toplama Kamplarına Kapatılan 3 Kazak’ın Hikayeleri” diye yayınlamıştım, ancak hikayeler gelmeye devam ediyor ve ben de eklemeye devam ediyorum. Bu değişikliği aynı gün içinde yapıyorum, bundan sonra ekleme yaptığımda hangi tarihte eklendiğini de not edeceğim)

(Yorum kısmını yazan ve tanıklıkları Kazakça’dan Türkçe’ye çeviren Mehmet Volkan Kaşıkçı)

(17 Aralık tarihli ekleme: Daha önce benimle iletişime geçen Financial Times Muhabiri Emily Feng, 16 Aralık tarihli haberinde Nural Razila ve Abil Amantay’ın hikayelerine yer verdi. Okumak için: https://www.ft.com/content/eb2239aa-fc4f-11e8-aebf-99e208d3e521

Yine aynı şekilde daha önce benimle iletişime geçen New York Times’ın Çin muhabiri Chris Buckley, Austin Ramzy ile beraber yazdığı 16 Aralık tarihli haberde Nural, Abil ve Sofiya Tolıbaykızı’nın adlarından da bahsetti. Okumak için: https://www.nytimes.com/2018/12/16/world/asia/xinjiang-china-forced-labor-camps-uighurs.html?fbclid=IwAR1AYeoEd01oZWbPrXBUWtdsCqtyPIeXnIinjRYV-C62tvFeviI-5MyoTJw)

(Benim bu blog yazısında yazdığım kişilerle ilgili Euronews’e verdiğim Türkçe yazı için

https://tr.euronews.com/2018/12/20/toplama-kamplarina-kapatilan-kazaklarin-aileleri-yardim-bekliyor-gorus)

(Yazılan kişilerin durumu hakkında yeni bir bilgi olursa yazının sonuna eklenecektir)

Bu yazıda Doğu Türkistan’da toplama kamplarına alınan Kazaklar’ın hikayelerini aktarmaya devam ediyorum. Bunların içinde Abil Kuanışbek ile ilgili malumat çok sınırlı. Yalnızca abisi gibi kampa alındığı biliniyor. Nural ve Abil Amantay’ın Kazakistan’a gidip gelmeleri sebebiyle toplama kamplarına gönderildiği anlaşılıyor, ancak Abil Kuanışbek pasaportu bile olmayan, Çin’den hiç çıkmamış birisi. Onun sadece Kazakistan’da bulunan yengesi (Abil Amantay’ın eşi) ile telefonda görüştüğü için kampa alındığı zannediliyor. Kuanışbek yakın zamanda kampa alınmış, diğer iki Kazak 2017 içinde. Nurbek Orazkan ve Sofiya Tolıbaykızı ile ilgili malumat da sınırlı. Ancak onların hikayesinde önemli bir nokta 3 yaşındaki kızlarının ninesinin elinden alınarak yetimhaneye verilmiş olması. Aileleri toplama kamplarına alınan çocukların asimilasyon amacıyla akrabaların ellerinden alınarak yetimhanelere koyulduğunu zaten biliyoruz. 1 yaşındaki torun muhtemelen henüz çok küçük olduğu için alınmamış.

Okumaya devam et

Global Tarih Perspektifinden Bir Laboratuvar Olarak Doğu Türkistan

china surveillance

(Fotoğrafı Al Jazeera’nın 21 Kasım tarihli “China surveillance firms face backlash amid Xinjiang crackdown” başlıklı makalesinden aldım. Fotoğraf Reuters’den Bobby Yip tarafından bir Kamu Güvenliği Fuarı’nda çekilmiş. Mevzunun boyutlarını vurgulamak için Doğu Türkistan dışından bir fotoğraf kullanmayı tercih ettim).

 

Yarım bıraktığım Bilkent Siyaset Bilimi doktorasında karşılaştırmalı siyaset dersinde Doğu Türkistan üzerine bir ödev yazmıştım. Uluslararası politikada insan hakları söylemi ve milli çıkar kavramlarının çatışması üzerinden karşılaştırmalı siyasetteki konulara bağlamaya çalışsam da açıkçası bu alanın bana göre olmadığı açıktı ve başarılı olduğum da söylenemezdi. Ödevin sunumunu yaparken nerdeyse kimse Doğu Türkistan’la, Uygurlar’la ilgili bir şey bilmediği için sunuma bazı insan suretleriyle başladım. İşte, hatırladığım kadarıyla yaşlı Uygurlar’ın, Uygur çocukların gündelik hayattan bazı fotoğraflarını gösterdim, gösterdim ki üzerinde konuştuğumuz şeyin aslında insan olduğu, somut, canlı, yaşayan, duyguları ve düşünceleri olan varlıklar olduğunu anlayarak başlayalım. Zira siyaset bilimciler için (özellikle de Türkiye’dekiler için) bunu unutmak çok kolay bir şeydir, kültürleriyle, yaşamlarıyla ilgili hiçbir şey bilmedikleri toplumlar, ülkeler hakkında çok rahat konuşabilirler. Fotoğrafları göstererek başladığımda, bütün bölümde aşırı resmi kibarlığıyla tanınan, Amerikalı hocalardaki gibi en saçma bir şey söylediğinizde bile “very interesting point” diye cevap veren hoca bir anda gülmeye başladı. O ana kadar ben dahil birçok kez hocaya “aptalca” sayılabilecek şeyler sormuş, söylemiştik muhtemelen. Hepsinde bu aşırı resmi kibarlığıyla karşılık vermişti ve ilk kez bir öğrenciyle bir siyaset bilimi ödevine Uygurlar’ın gündelik hayatlarından bazı fotoğraflar göstererek başladığı için dalga geçti. Bir daha da benden başka biriyle, en azından doktora seviyesinde, dalga geçtiğini zannetmiyorum. Mevzu bana veya Uygurlar’a karşı olan bir tavrından değil, akademik olarak çok da başarılı olan hocanın olaya tamamen teknik olarak bakmasından kaynaklanıyordu.

Okumaya devam et

Kazak Arkadaşımın Toplama Kamplarına Alınan Akrabaları İçin Yardım Çağrısı

46426399_642241402837140_4225456866676703232_n

(Gördüğünüz gibi Türkiye’deki Çin uşaklarının iddia ettiği gibi çok radikal İslamcı bir görüntüleri var. İnsan onuru için bir nebze utanırlar mı bilmiyorum).

Aynı gün içinde not: Nasıl oldu, ne oldu bilmiyorum. Ancak bir yıldır kamplarda tutulan, haber bile alınamayan yukarıdaki resimdeki çiftin yarın salınacağı haberi geldi.

Bir gün sonra: Ancak anlaşılan genç bir akrabanın heycanına denk geldik önce ve salınacaklarını duyurdum. Henüz çıkan eden yok. Daha aklı başında olan akrabanın dediği gibi eve dönene kadar kesin bir şey yok. Böyle bir şey söylenmiş, ancak aile hala beklemede.

27 Kasım: Nihayet bugün bu yazıda hikayelerini paylaştığım 3 kişinin de kamplardan çıkarıldığını ve Sincan’da evlerine geldiklerini teyit ettik. Bundan sonra ne olacak bilmiyoruz tabi. Kamplardan çıkarılan bazı kişilerin Çin’in iç şehirlerine fabrikalara gönderildiğini biliyoruz. Kazakistan’a gidebilecekler mi göreceğiz.

 

Bu haberi anne babaları Doğu Türkistan’daki toplama kamplarında tutulan Kazaklar’dan aktarıyorum. Bilgileri ve görselleri bana ileten arkadaşım Berik. Berik’le 2010 yılında Almatı’da bir yatakhanede beraber kaldık. Kendisi şu an Kazakistan vatandaşı ve Taldıkorgan şehrinde yaşıyor. Jenis Akjan’ın annesi Berik’in halası oluyor. Bir akademisyen olarak benden yardım istediler. Ben bu bilgileri uluslararası kurumlara da iletmeye çalışacağım. Türkçe medyaya da bu yazdıklarımı haber yapmaları konusunda çağrıda bulunuyorum. İngilizce’den çevrilmiş bir haber değil, orijinal bir haberdir. Gazetecilerin yardımlarını bekliyoruz.

Okumaya devam et

Sayısız Kazak’ı Açlıktan Kurtaran İsimsiz Uygur

Kazakhs fleeing the famine of the early 1930s

(Açlık döneminde açlıktan kurtulmak için başka bölgelere göç eden Kazaklar. Bu fotoğraf açlıkla ilgili en meşhur fotoğraflardan biri ve internette her yerde görmeniz mümkün. O yüzden kaynak göstermeden kullanmakta sakınca görmedim).

Not: Doğu Türkistan meselesi gündeme gelmişken birkaç ay önce yazdığım ama paylaşmadığım kısa bir yazıyı paylaşmak istedim. Ne yazık ki hem Kazakistan’da, hem de Doğu Türkistan’da en önemli sorunlardan biri Kazaklar ve Uygurlar arasındaki gerilimdir. Hatta Kazakistan’daki en başta gelen etnik sorunun Kazak-Uygur gerilimi olduğunu söylemem yanlış olmaz. Türkiye’deki “uzman”lar ya Orta Asya hakkında hiçbir şey bilmediklerinden, ya da kendilerini sadece güzellemeler döşemeye adadıkları için bu tarz mevzular hiç konuşulmaz. İşte şu an Doğu Türkistan’da eski dönemin aksine Kazaklar da Uygurlar gibi baskılara maruz kalırken, burada özetlediğim hikaye gibi örneklerin hatırlanmasının bu tarz sorunların çözümüne ufak da olsa bir katkı sunmasını dilediğim için şimdi bu hikayeyi paylaşıyorum.

Okumaya devam et